آب رادیاتور؛ از اصلی‌ترین عناصر در سیستم خنک‌کننده‌ی خودرو به شمار می‌رود که نقش حیاتی در حفظ دمای بهینه موتور ایفا می‌کند. عملکرد مناسب موتور در گرو کنترل دقیق دما است و آب رادیاتور با جذب حرارت ایجادشده در موتور و انتقال آن به رادیاتور، از داغ شدن بیش از حد یا یخ‌زدگی در شرایط آب‌وهوایی مختلف جلوگیری می‌کند. این مایع تخصصی معمولاً ترکیبی از آب مقطر و مواد شیمیایی ضدیخ، ضدجوش و ضدخوردگی است که هر کدام وظیفه مشخصی در محافظت از سیستم خنک‌کننده دارند.

اهمیت انتخاب و نگهداری صحیح آب رادیاتور به‌قدری بالاست که در صورت استفاده نادرست یا غفلت از آن، ممکن است موتور خودرو دچار آسیب‌های جدی و پرهزینه شود. امروزه با توجه به تنوع فناوری‌های ساخت موتور و شرایط اقلیمی مختلف، آب رادیاتور در انواع مختلفی تولید می‌شود که هرکدام متناسب با نوع خودرو و نیاز عملکردی آن طراحی شده‌اند. شناخت دقیق این مایع و توجه به زمان تعویض و کیفیت آن، از مهم‌ترین نکاتی است که هر راننده یا مالک خودرو باید مدنظر داشته باشد.

 
آشنایی بیشتر با آب‌رادیاتور :

 رادیاتور یکی از اجزای کلیدی سیستم خنک‌کننده خودرو است که وظیفه اصلی آن، تنظیم و کنترل دمای موتور در حین عملکرد است. این قطعه با دفع حرارت اضافی تولیدشده در موتور و انتقال آن به هوای محیط از طریق جریان مایع خنک‌کننده (آب رادیاتور)، مانع از گرم شدن بیش از حد موتور (Overheating) می‌شود. همچنین در شرایط آب‌وهوایی سرد، با کمک مواد ضدیخ موجود در مایع خنک‌کننده، از یخ‌زدگی مایع و آسیب به موتور جلوگیری می‌کند. علاوه بر این، رادیاتور با گردش مداوم آب رادیاتور در مسیر موتور، به پایداری عملکرد، کاهش استهلاک قطعات فلزی داخلی و جلوگیری از خوردگی، رسوب و زنگ‌زدگی کمک می‌کند و در نهایت باعث افزایش عمر مفید موتور و حفظ راندمان خودرو می‌شود.
 
آب‌رادیاتور دارای زیرمجموعه‌هایی است که بر اساس نوع ترکیبات و کاربرد، به چند دسته تقسیم می‌شوند:

1. آب‌رادیاتور نوع سبز (IAT)

آب‌رادیاتور سبز که با نام فناوری افزودنی غیرآلی (IAT) شناخته می‌شود، یکی از قدیمی‌ترین انواع مایع خنک‌کننده است که معمولاً در خودروهای کلاسیک یا قدیمی به‌کار می‌رود. این نوع آب رادیاتور حاوی ترکیبات غیرآلی مانند سیلیکات و فسفات است که نقش مؤثری در محافظت از سطوح فلزی موتور در برابر خوردگی ایفا می‌کنند. ویژگی بارز آن محافظت سریع در برابر زنگ‌زدگی و رسوب است، اما عمر مفید آن نسبتاً کوتاه است. این نوع ضدیخ به دلیل داشتن ترکیبات غیرآلی، برای خودروهایی که از سیستم‌های خنک‌کننده ساده‌تر استفاده می‌کنند مناسب است.

2. آب‌رادیاتور نوع نارنجی (OAT)

آب‌رادیاتور نارنجی بر پایه فناوری افزودنی اسیدهای آلی (OAT) طراحی شده و نسبت به نوع سبز، دارای ساختاری پیشرفته‌تر و عمر مفید بسیار طولانی‌تری است. این نوع ضدیخ فاقد سیلیکات و فسفات بوده و از ترکیبات آلی بهره می‌برد که به‌مرور زمان و به‌صورت تدریجی از قطعات داخلی موتور محافظت می‌کنند. OAT برای خودروهای مدرن، به‌ویژه آن‌هایی که از آلیاژهای سبک مانند آلومینیوم در موتور استفاده می‌کنند، انتخابی ایده‌آل است. 

3. آب‌رادیاتور نوع هیبریدی (HOAT)

آب‌رادیاتور هیبریدی که با نام HOAT شناخته می‌شود، ترکیبی از ویژگی‌های مثبت هر دو فناوری IAT و OAT است. این نوع ضدیخ علاوه بر اسیدهای آلی، حاوی مقدار کنترل‌شده‌ای از سیلیکات نیز هست تا هم محافظت آنی و هم محافظت بلندمدت از موتور را فراهم کند. HOAT برای خودروهایی طراحی شده که نیاز به مایع خنک‌کننده‌ای با عملکرد پایدار در شرایط سخت دارند و معمولاً در برخی خودروهای اروپایی، آسیایی و آمریکایی کاربرد دارد. این نوع آب رادیاتور مقاومت بالایی در برابر رسوب، زنگ‌زدگی، و تشکیل کف از خود نشان می‌دهد.

نکات مهم در استفاده از آب‌رادیاتور

همیشه از آب مقطر استفاده کنید. آب شهری دارای املاح است که باعث رسوب و آسیب به رادیاتور می‌شود.

نوع آب‌رادیاتور باید متناسب با خودرو باشد.

از ترکیب کردن انواع مختلف ضدیخ‌ها خودداری کنید. ترکیب آن‌ها ممکن است واکنش شیمیایی مضر ایجاد کند.

سطح آب‌رادیاتور را به‌طور منظم بررسی کنید. کاهش سطح می‌تواند نشانه نشتی، تبخیر یا خرابی باشد.

دلیل کم شدن آب رادیاتور خودرو

کم شدن آب رادیاتور می‌تواند به دلایل زیر باشد:

• نشتی درز رادیاتور
• سوراخ شدن مخزن رادیاتور
• سوختن واشر سرسیلندر
• هواگیری ناقص رادیاتور
• استفاده نکردن از ضدیخ

در مجموع، شناخت دقیق انواع آب رادیاتور و انتخاب نوع مناسب آن بر اساس ترکیبات شیمیایی، نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت موتور و عملکرد بهینه سیستم خنک‌کننده خودرو دارد. هر نوع آب رادیاتور، از جمله IAT، OAT ، HOAT، ویژگی‌ها، طول عمر و کاربردهای خاص خود را دارد که باید با توجه به نوع خودرو، شرایط اقلیمی و توصیه سازنده انتخاب شود. استفاده از آب‌رادیاتور نامناسب یا ترکیب نادرست انواع مختلف آن می‌تواند به‌جای محافظت، آسیب جدی به موتور وارد کند.