فیلترهای خودرو قطعاتی هستند که وظیفه اصلی آن‌ها جداسازی ذرات، آلودگی‌ها و مواد ناخواسته از سیالات و هوا در سیستم‌های مختلف خودرو است. این قطعات نقش کلیدی در افزایش طول عمر و کارایی موتور و دیگر سیستم‌ها دارند. فیلترها با تصفیه و پاک‌سازی مایعات و گازها، از ورود ذرات مضر و آسیب‌رسان به بخش‌های حساس خودرو جلوگیری می‌کنند و باعث حفظ سلامت قطعات داخلی، بهبود عملکرد، کاهش مصرف سوخت و افزایش ایمنی خودرو می‌شوند.

فیلترهای خودرو قطعاتی هستند که وظیفه اصلی آن‌ها جداسازی ذرات، آلودگی‌ها و مواد ناخواسته از سیالات و هوا در سیستم‌های مختلف خودرو است.

عملکرد فیلترها در خودرو به طور خلاصه به جداسازی و حذف ذرات ناخواسته، آلودگی‌ها و ناخالصی‌ها از سیالات یا هوا در مسیرهای مختلف سیستم‌های خودرو مربوط می‌شود. فیلترها با ایجاد یک مانع فیزیکی یا بهره‌گیری از سازوکارهای شیمیایی و الکترواستاتیکی، اجازه نمی‌دهند ذرات ریز، گردوغبار، دوده، آب یا حتی آلاینده‌های شیمیایی وارد بخش‌های حیاتی موتور، سامانه سوخت‌رسانی، روغن‌کاری یا فضای کابین شوند.

به عنوان مثال، فیلتر هوا با جذب و به دام انداختن گردوغبار و ذرات معلق، هوای پاک را راهی محفظه احتراق می‌کند و از آسیب رسیدن به قطعات موتور جلوگیری می‌نماید. فیلتر روغن نیز با تصفیه روغن موتور و حذف ذرات سایشی و لجن، از سایش بیش از حد قطعات متحرک و ته‌نشینی رسوبات در مجاری جلوگیری می‌کند. فیلتر سوخت مانع از رسیدن ذرات ریز و رطوبت به انژکتورها و پمپ بنزین می‌شود که این موضوع برای سلامت و راندمان موتور حیاتی است.

انواع فیلترهای خودرو

در خودروها انواع گوناگونی از فیلترها به کار می‌روند که هر یک با توجه به نوع کاربرد و محل نصب طراحی شده‌اند.

مهم‌ترین فیلترهای خودرو عبارتند از:

• فیلتر هوا
• فیلتر روغن
• فیلتر سوخت
• فیلتر کابین
• فیلتر گیربکس
• فیلتر هیدرولیک
• فیلتر اگزوز (کاتالیزور و DPF)

چگونگی عملکرد انواع فیلترها

1. فیلتر هوا

این فیلتر، هوای ورودی به محفظه احتراق موتور را پاکسازی می‌کند و ذرات گرد و غبار، خاک، دوده و سایر آلودگی‌ها را جذب می‌کند. عبور هوای تمیز به داخل موتور، موجب احتراق کارآمدتر و کاهش آسیب به قطعات داخلی می‌شود. فیلتر هوا معمولاً از موادی مانند کاغذ، پنبه یا فوم ساخته می‌شود و باید طبق توصیه سازنده به طور منظم تعویض شود.

2. فیلتر روغن

روغن موتور در حین گردش در سیستم، مواد سایشی، رسوبات و ذرات آلاینده را با خود حمل می‌کند. وظیفه فیلتر روغن جدا کردن این مواد از روغن است تا موتور همواره با روغن تمیز روانکاری شود و سایش و گرفتگی قطعات به کمترین میزان برسد.

3. فیلتر کابین

این فیلتر، هوای ورودی به داخل فضای سرنشین خودرو را از گردوغبار، آلودگی محیطی و حتی آلاینده‌های شیمیایی مثل گرده، دود و بوهای نامطبوع پاکسازی می‌کند. نتیجه آن، هوای تمیز و سالم برای سرنشینان است که خصوصاً در آلایندگی‌های شهری و مناطق صنعتی اهمیت بالایی دارد.

4. فیلتر گیربکس

در خودروهای دارای گیربکس اتوماتیک یا نیمه‌اتوماتیک، فیلترهای خاصی برای پاکسازی روغن گیربکس وجود دارد تا ذرات فلزی و ناخالصی‌های حین کارکرد از روغن جدا شوند و انتقال قدرت بدون آسیب و به شکل مناسب صورت گیرد.

فیلترهای خودروهای سنگین و انواع آن

خودروهای سنگین همچون کامیون، اتوبوس و ماشین‌آلات راه‌سازی به علت کار مستمر زیر بارهای سنگین، نیاز به فیلتراسیون قوی‌تر و پیشرفته‌تری دارند. معمولاً این خودروها دارای فیلترهای چندمرحله‌ای و با ظرفیت بالا هستند.

• فیلتر هوای سنگین: طراحی بزرگ‌تر و چندلایه برای جذب گردوغبار و شن سنگین از هوای ورودی.
• فیلتر روغن سنگین: با ظرفیت جذب بالا و قدرت جداسازی ذرات ریز و آب از روغن.
• فیلتر سوخت دیزل: حذف ذرات، آب و کندانس از سوخت با تکنولوژی چندمرحله‌ای برای حفاظت از پمپ‌های انژکتور پر فشار.
• فیلتر هیدرولیک سنگین: دارای کنترل بهتر بر آلودگی‌ها بین سیستم‌های هیدرولیک ماشین‌آلات راه‌سازی.

در مجموع، فیلتراسیون مناسب در خودروهای سنگین حیاتی است و مستقیماً روی دوام موتور و سیستم‌های حیاتی تأثیر دارد.

فیلترهای خودروهای سواری و انواع آن

در خودروهای سواری، فیلتراسیون باید هم کارآمد باشد و هم اقتصادی و کم‌هزینه. عمده‌ترین انواع فیلتر در خودروهای سواری:

• فیلتر هوای موتور: در ابعاد کوچکتر و برای مسیرهای رفت‌وبرگشت شهری طراحی می‌شود.
• فیلتر روغن و سوخت: معمولاً برای هر سرویس تعویض یا بازبینی می‌شود.
• فیلتر کابین (کابین ایر): فیلترهای ساده یا کربن‌اکتیو برای حذف بو، گرده و آلودگی.
• فیلتر گیربکس (در خودروهای اتوماتیک): کار مهمی در حفظ کیفیت روغن گیربکس دارد.

فیلترهای خودرو سواری عموماً باید طبق بازه زمانی یا کیلومتراژ مشخص شده توسط سازنده تعویض یا بررسی شوند تا از عملکرد بهینه موتور و رفاه سرنشینان مطمئن بود.

فیلترهای موتورسیکلت؛ انواع و عملکرد

موتورسیکلت‌ها با توجه به حجم موتور و شرایط کاری‌شان معمولاً به فیلترهای خاصی مجهز می‌شوند:

• فیلتر هوا: نسبت به گردوغبار و مواد خارجی حساس است و در انواع کاغذی، اسفنجی یا فومی تولید می‌شود.
• فیلتر روغن: روغن موتور را پاک نگه می‌دارد تا از سایش قطعات کوچک داخلی موتورسیکلت به دور بماند.
• فیلتر سوخت: در موتورهای انژکتوری و کاربراتوری به جهت حذف مواد معلق و نا‌خالصی کاربرد دارد.

سلامت فیلترها در موتورسیکلت سرعت پاسخ‌دهی موتور، کاهش مصرف سوخت و افزایش عمر قطعات را به دنبال دارد.

انواع فیلترهای خودروهای صنعتی

در خودروها و ماشین‌آلات صنعتی نظیر لیفتراک، جرثقیل و دستگاه‌های راه‌سازی، فیلتراسیون بسیار حیاتی و تخصصی است.

• فیلتر هیدرولیک صنعتی: برای کنترل آلودگی و افزایش طول عمر شیرها و پمپ‌ها.
• فیلتر روغن موتور و گیربکس صنعتی: با قدرت جذب بالا و مقاومت زیاد در برابر فشار و حرارت.
• فیلتر سوخت ماشین‌آلات صنعتی: جداسازی کامل ذرات معلق، آب و میکروآلاینده‌ها برای جلوگیری از خرابی سیستم سوخت‌رسانی.
• فیلتر کابین صنعتی: در این وسایل، اغلب کابین نیاز به فیلتر قویتر در مقابل بخارات سمی و غبار دارد.

انواع فیلترهای ماشین‌های باغی

ماشین‌آلات باغی مثل چمن‌زن‌ها، تراکتورهای کوچک و اره‌برقی نیز به فیلترهایی نیازمندند:

• فیلتر هوا: در موتورهای کوچک اغلب فومی یا اسفنجی برای جذب گردوغبار و خاک باغ به کار می‌رود.
• فیلتر روغن: کمتر از خودروهای بزرگ اما همچنان حیاتی برای دوام موتورهای کوچک.
• فیلتر سوخت: جهت جلوگیری از ورود مواد ناخواسته به کاربراتور یا انژکتور.

در ماشین‌های باغی تمیز نگه داشتن فیلترها به معنی عمر طولانی‌تر و خرابی کمتر خواهد بود.

انواع فیلترهای خودروهای دریایی

در خودروها و تجهیزات دریایی (قایق، کشتی و جت‌اسکی) سیستم فیلتراسیون ویژگی‌های خاصی دارد:

• فیلتر آبگیر سوخت (Water Separator): برای جداکردن آب از سوخت که تهدید جدی موتورهای دریایی است.
• فیلتر روغن و هوا: مشابه نمونه‌های اتومبیل اما مقاوم در برابر رطوبت و خوردگی.
• فیلتر کابین دریایی: برای حذف رطوبت و بخارات نمکی از هوای ورودی.
• فیلترهای خنک‌کاری: جهت تصفیه آب در سیستم‌های خنک‌کننده موتور.

در نهایت، کیفیت و سلامت فیلترها در هرگونه وسیله نقلیه یا موتور، فارغ از نوع کاربری، مستقیماً مصرف سوخت، قدرت، سلامت سرنشینان و طول عمر قطعات را تضمین می‌کند؛ بنابراین آگاهی و رسیدگی به این بخش، جزء مهم‌ترین اصول نگهداری انواع ماشین‌آلات است.