گرید یا ویسکوزیته روغن موتور چیست؟ راهنمای انتخاب SAE
بر بروی برچسب قوطی روغنموتور، اعدادی مثل ۵W-۳۰، ۱۰W-۴۰ یا ۲۰W-۵۰ نوشته شده است که این اعداد در واقع گرید روغن موتور را نشان میدهند و اطلاعات مهمی درباره عملکرد روغن در دماهای مختلف را ارائه میدهند. در این مقاله به سراغ پاسخ سؤالهای ویسکوزیته روغن موتور چیست؟ و چرا هر خودرو به گرید خاصی نیاز دارد؟ میرویم.
انتخاب اشتباه گرید میتواند باعث سایش زودرس موتور، افزایش مصرف سوخت و حتی خرابی قطعات داخلی شود. در این مقاله، معنای این اعداد، نحوه کار استاندارد SAE روغن موتور و راهنمای انتخاب گرید مناسب برای خودروهای رایج ایرانی را به زبان ساده بررسی میکنیم تا بتوانید بهترین انتخاب را برای خودروی خود داشته باشید.
گرید روغن موتور چیست و چرا اهمیت دارد؟
گرید روغن موتور عددی است که غلظت و روانی روغن را در دماهای مختلف نشان میدهد. این عدد مستقیماً بر عملکرد موتور تأثیر میگذارد و تعیین میکند که روغن در شرایط سردوگرم چگونه رفتار خواهد کرد. وقتی موتور خاموش و سرد است، روغن باید بهاندازه کافی روان باشد تا در لحظه روشنشدن، سریع به تمام قطعات برسد.
وقتی موتور گرم میشود، روغن باید غلظت مناسبی داشته باشد تا لایه محافظ خود را حفظ کند. گرید روغن موتور دقیقاً این تعادل حساس را مشخص میکند و انتخاب صحیح آن، عمر مفید موتور خودرو را به طور قابلتوجهی افزایش میدهد. برای مشاهده انواع ویسکوزیته روغن موتور، صفحه روغن موتور را مشاهده کنید.
استاندارد SAE روغن موتور چیست؟
استاندارد SAE روغن موتور توسط انجمن مهندسان خودروی ایالات متحده آمریکا (Society of Automotive Engineers) تعریف شده است. اگر میپرسید SAE روغن موتور چیست، پاسخ همین عبارت مخفف است. پس استاندارد SAE روغن موتور یک سیستم ردهبندی عددی ارائه میدهد که غلظت روغن را در دماهای استاندارد اندازهگیری میکند. گرید SAE روغن موتور از اوایل قرن بیستم بهعنوان مرجع اصلی تولیدکنندگان روغن در سراسر جهان شناخته شده است.
تفاوت استاندارد SAE روغن موتور با سایر استانداردها مثل API یا ACEA در این است که SAE فقط به غلظت و رفتار فیزیکی روغن و نه کیفیت و سطح محافظت آن میپردازد. بهعبارتدیگر، گرید SAE روغن موتور به شما میگوید که این روغن چقدر غلیظ یا رقیق است، اما درباره توانایی آن در محافظت از قطعات موتور خودرو چیزی نمیگوید. برای آشنایی بیشتر با دستهبندی روانکارها بر روی صفحه لینک شده کلیک نمایید.
معنای اعداد در گرید چنددرجهای روغنموتور
وقتی روی قوطی روغن عبارت ۱۰W-۴۰ میبینید، شاید بپرسید روغن موتور ۱۰w۴۰ یعنی چه؟ این عدد در واقع نشاندهنده عملکرد روغن در دو دمای کاملاً متفاوت است. حرف W مخفف Winter (فصل زمستان) است و نشان میدهد که روغن در شرایط سرد چه رفتاری از خود نشان میدهد. اعداد سمت چپ و راست W هر کدام معنای مشخصی دارند و با هم تصویر کاملی از عملکرد روغن ارائه میدهند. پاسخ سوال ویسکوزیته روغن موتور چیست نیز بر اساس همین سیستم عددی طبقهبندی میشوند.
عدد قبل از W (گرانروی سرد) و بعد از W (گرانروی گرم)
عدد قبل از W نشاندهنده غلظت روغن در دماهای پایین است. هرچه این عدد کوچکتر باشد، روغن در هوای سرد روانتر است. مثلاً روغن ۵W در دمای زیر صفر درجه سانتیگراد بهتر از ۱۰W جریان مییابد. این ویژگی برای مناطق سردسیر و روشنکردن موتور در صبحهای یخبندان حیاتی است.
عدد بعد از W نشاندهنده غلظت روغن در دمای کاری موتور (حدود ۱۰۰ درجه سانتیگراد) است. هرچه این عدد بزرگتر باشد، روغن در گرما غلیظتر میماند و لایه محافظ قویتری ایجاد میکند. گرید SAE روغن موتور با این سیستم دوگانه، تضمین میکند که روغن در تمام شرایط آبوهوایی عملکرد مناسبی داشته باشد.
تفاوت روغن تک درجهای و چنددرجهای
روغنهای تک درجهای فقط یک عدد روی برچسب خود دارند (مثلاً SAE ۳۰) و در دماهای مختلف غلظت یکسانی ندارند. این روغنها در فصل تابستان مناسب هستند؛ اما در فصل زمستان بیش از حد غلیظ میشوند.
در مقابل، روغنهای چنددرجهای مانند ۱۰W-۴۰ با افزودنیهای اصلاحکننده ویسکوزیته، در طیف وسیعی از دماها عملکرد ثابتی از خود نشان میدهند. امروزه تقریباً تمام خودروهای مدرن از روغنهای چنددرجهای استفاده میکنند و روغنهای تک درجهای فقط در موارد خاص صنعتی کاربرد دارند.
گرانروی یا ویسکوزیته چیست؟ و چرا به آن شاخص جریان میگویند؟
ویسکوزیته روغن موتور چیست؟ ویسکوزیته یا گرانروی، مقاومت یک مایع در برابر جریانیافتن است. آب، ویسکوزیته بسیار پایینی دارد و بهراحتی جریان مییابد، درحالیکه عسل، ویسکوزیته بالایی دارد و بهکندی حرکت میکند. ویسکوزیته روغن موتور چیست در واقع همین مفهوم است که برای روغن اعمال میشود. به ویسکوزیته شاخص جریان هم میگویند، چون نشان میدهد روغن با چه سرعتی در مجاری موتور حرکت میکند.
ویسکوزیته با افزایش دما کاهش مییابد. یعنی روغنی که در دمای اتاق غلیظ است، در دمای کاری موتور (حدود ۱۰۰ درجه سانتیگراد) رقیقتر میشود. چالش اصلی تولیدکنندگان روغن این است که ویسکوزیته را در طیف وسیعی از دماها پایدار نگه دارند. افزودنیهای اصلاحکننده ویسکوزیته (VI Improvers) این وظیفه را بر عهده دارند. بهترین ویسکوزیته روغن موتور، آن است که در هر دو شرایط سردوگرم، در محدوده بهینه قرار بگیرد و لایه محافظ قطعات موتور خودرو را حفظ کند.
جدول گریدهای پرکاربرد SAE در کشور ایران
در بازار ایران، چند گرید SAE روغن موتور بیشتر از سایرین مورداستفاده قرار میگیرند. جدول زیر این گریدها را همراه با کاربرد اصلی آنها نشان میدهد. این جدول ویسکوزیته روغن موتور به شما کمک میکند تا متناسب با خودرو و شرایط آبوهوایی خود، انتخاب درستی داشته باشید.
|
گرید SAE |
دمای مناسب |
کاربرد اصلی |
نوع خودرو پیشنهادی |
|
۵W-۳۰ |
سرد تا معتدل |
موتورهای مدرن و توربوشارژ |
خودروهای جدید اروپایی و آسیایی |
|
۵W-۴۰ |
سرد تا گرم |
موتورهای پرفورمنس بالا |
خودروهای لوکس و توربو |
|
۱۰W-۴۰ |
معتدل تا گرم |
موتورهای معمولی و کارکرد متوسط |
خودروهای ایرانی و آسیایی |
|
۲۰W-۵۰ |
گرم تا بسیار گرم |
موتورهای قدیمی با کارکرد بالا |
پراید، پیکان و خودروهای قدیمی |
|
۰W-۲۰ |
بسیار سرد |
موتورهای هیبریدی و مدرن |
خودروهای ژاپنی جدید |
جدول ویسکوزیته روغن موتور بالا یک راهنمای کلی است که سؤال ویسکوزیته روغن موتور چیست را بهصورت کوتاه پاسخ میدهد و برای انتخاب نهایی باید دفترچه خودرو را نیز حتماً بررسی کنید. روغن موتور لیکومولی ۱۰W۴۰ SN حجم ۴ لیتر نمونهای از روغنهای پرکاربرد با گرید ۱۰W-۴۰ برای خودروهای ایرانی است.
انتخاب گرید مناسب بر اساس خودرو (پراید، پژو ۴۰۵، پژو TU۵، سمند EF۷)
انتخاب گرید روغن موتور باید دقیقاً بر اساس توصیه سازنده خودرو انجام شود. برای خودروی پراید که موتور قدیمیتر و کارکرد بالاتری دارد، گرید روغن موتور پراید معمولاً ۲۰W-۵۰ یا ۱۰W-۴۰ توصیه میشود. این گریدها در هوای گرم ایران عملکرد بسیار مناسبی دارند و از قطعات موتور محافظت میکنند. برای اطلاعات تخصصیتر درباره بهترین روغن موتور برای پراید به مقاله اختصاصی مربوطه مراجعه کنید.
برای پژو ۴۰۵ با موتور XU۷، گرید روغن موتور پژو ۴۰۵ معمولاً ۱۰W-۴۰ یا ۲۰W-۵۰ است. برای موتورهای TU۵ که در پژو ۲۰۶ و پژو پارس استفاده میشوند، گرید ۱۰W-۴۰ یا ۵W-۴۰ با سطح کیفی مناسب توصیه میشود. برای آشنایی بیشتر با روغنموتور این خودروها، مقاله بهترین روغن موتور برای موتور Tu۵ را بخوانید. برای سمند با موتور EF۷، گریدهای ۱۰W-۴۰ و ۵W-۴۰ گزینههای اصلی هستند. روغن موتور بهران مدل سوپر رانا پلاس ۵W۳۰ SN plus حجم ۴ لیتر نیز گزینه مناسبی برای خودروهای جدیدتر ایرانی است.
اشتباه رایج در تعویض گرید بدون تطابق دفترچه
بزرگترین اشتباه رانندگان، تغییر گرید روغن موتور بدون مشورت با یک مکانیک و توجه به دفترچه راهنما است. برخی تصور میکنند که ریختن روغن غلیظتر در موتور با کارکرده بالا، محافظت بیشتری ایجاد میکند؛ اما این تصور کاملاً اشتباه است. روغن با گرید نامناسب میتواند جریان روغن را در موتور خودرو کند کرده و باعث گرمشدن بیش از حد قطعات شود. همچنین مصرف سوخت افزایش مییابد و راندمان موتور کاهش مییابد. پس همیشه سعی کنید تا گرید توصیهشده سازنده را رعایت کنید.
تفاوت SAE با API و ACEA در ردهبندی روغنموتور
گرید SAE روغنموتور فقط یکی از سه معیار مهم انتخاب روغن است. استاندارد SAE روغن موتور به غلظت میپردازد، API به سطح کیفی و ACEA مربوط به استانداردهای اروپایی است. تفاوت اصلی این سه، در حوزه کاربرد آنها است. SAE فقط فیزیک روغن (غلظت) را توصیف میکند، درحالیکه API و ACEA کیفیت شیمیایی و توانایی محافظت را میسنجند. برای انتخاب درست روغن، باید هر سه معیار را با توصیه سازنده خودرو مطابقت دهید.
برای درک بهتر استانداردها، مقاله تفاوت API SP با API SP (RC) را بخوانید. انتخاب روغن باتوجهبه خودروهای موجود در بازار ایران، نیازمند توجه به هر سه این معیارها است تا از مشکلات احتمالی برای قطعات موتور خودرو، جلوگیری شود.
تأثیر آبوهوا و شرایط رانندگی بر انتخاب گرید
شرایط آبوهوایی منطقه زندگی و نوع رانندگی شما، تأثیر مستقیمی بر انتخاب گرید موردنظر دارد. در مناطق سردسیر مانند شهرهای تبریز و اردبیل، روغن با عدد W پایین (مثل ۵W یا ۰W) ضروری است؛ چون در زمستان دما به زیر منفی ۲۰ درجه سانتیگراد میرسد. در مناطق گرمسیر مانند استان خوزستان، روغن با عدد دوم بالاتر (مثل ۵۰ یا ۴۰) عملکرد بهتری از خود ارائه میدهد.
رانندگی در ترافیک سنگین شهری، فشار بیشتری به موتور خودرو وارد میکند و روغن سریعتر داغ میشود. در این شرایط، روغن با پایداری حرارتی بالاتر توصیه میشود. رانندگی کوهستانی و حمل بار سنگین نیز نیاز به روغن غلیظتر دارد. بهترین ویسکوزیته روغن موتور آن است که با ترکیب خاصی از آبوهوا و نوع رانندگی شما سازگار باشد. برای بررسی گزینههای موجود در بازار، صفحه روغن موتور سواری را ببینید.
سؤالات متداول درباره گرید و ویسکوزیته روغنموتور
۱. آیا میتوان روغن ۵W-۳۰ و ۵W-۴۰ را با هم مخلوط کرد؟
در شرایط اضطراری بله اما توصیه نمیشود. تفاوت روغن ۵w۳۰ و ۵w۴۰ در غلظت گرمایی آنها است و مخلوطکردن آنها خواص هر دو را تضعیف میکند. بهتر است همیشه از یک گرید ثابت استفاده کنید.
۲. گرید ۱۰W-۴۰ برای پراید مناسب است؟
بله گرید روغن موتور پراید در شرایط آبوهوایی معتدل و برای خودروهای نسبتاً جدیدتر، ۱۰W-۴۰ گزینه بسیار مناسبی است. برای پرایدهای قدیمیتر یا مناطق گرمسیر، ۲۰W-۵۰ نیز توصیه میشود.
۳. بهترین گرید روغن موتور برای پژو ۴۰۵ چیست؟
گرید روغن موتور پژو ۴۰۵ معمولاً ۱۰W-۴۰ با سطح کیفی API SN است. در تابستانهای گرم، ۲۰W-۵۰ نیز قابلقبول است. البته حتماً دفترچه راهنمای خودرو را بررسی کنید.
۴. تفاوت روغن ۵w۳۰ و ۵w۴۰ چیست؟
هر دو در هوای سرد یکسان رفتار میکنند، اما ۵W-۴۰ در دمای کاری موتور غلیظتر است و برای موتورهای پرفورمنس بالا یا شرایط گرم مناسبتر است. ۵W-۳۰ رقیقتر است و مصرف سوخت را کمی کاهش میدهد.
۵. آیا تغییر گرید روغن ضروری است؟
خیر، مگر اینکه سازنده خودرو برای تغییر فصل یا شرایط خاص توصیه کرده باشد. گرید انتخابشده توسط سازنده برای تمام شرایط عادی مناسب است و تغییر خودسرانه آن توصیه نمیشود.
حتماً گرید محصول را با دفترچه خودرو تطبیق دهید و بهترین ویسکوزیته روغن موتور را برای خودروی خود انتخاب کنید. فروشگاه شهر روغن با ضمانت کتبی اصالت کالا و مشاوره رایگان، روغنهای موتور با گریدهای مختلف را عرضه میکند و در انتخاب درست به شما کمک مینماید.